Lotnisko wojskowe w Małaszewiczach w latach 1936 - 1952

Lotnisko w Małaszewiczach przed wybuchem II wojny światowej było bardzo ważnym elementem systemu obronnego Polski. Znajdowała się tutaj duża i bardzo nowoczesna na tamte czasy baza paliwowa a także zapasowa baza dla lotnictwa dalekiego zasięgu. Stacjonowała tutaj również największa ilość  bardzo nowoczesnych bombowców średniego zasięgu  PZL-37 „Łoś”, które po odebraniu z zakładów lotniczych były tutaj uzbrajane.

O budowie lotniska i bazy paliwowej w Małaszewiczach zadecydowały względy geograficzne i strategiczne. Małaszewicze leżały bowiem  w okresie międzywojennym w środkowej części granic Polski. W roku 1936 przystąpiono więc do realizacji  tej budowy. Od północnej strony torów kolejowych zaczęło powstawać lotnisko wojskowe oraz baza paliwowa dla lotnictwa. Przy budowie wykorzystano istniejące już forty Twierdzy Brzeskiej. W jeden z takich fortów wbudowano zbiorniki paliwa o pojemności około 278 tys. litrów benzyny. Stworzony w ten sposób magazyn paliw został połączony rurociągami ze zbiornikiem paliwa na terenie lotniska o pojemności 480 tys. litrów. Zostało również wybudowane 14 hangarów dla samolotów oraz na polach wsi powstało osiedle wojskowe (kilka bloków) dla członków kadry oficerskiej i ich rodzin a także baraki dla żołnierzy obsługi lotniska. Te osiedle znajdowało się naprzeciw obecnego kampingu w Kobylanach. W maju 1939 roku do Małaszewicz zostaje ewakuowany także z Okęcia Wojskowy Ośrodek Spadochronowy (WOS) oraz  samoloty Focker FVII. Spadochroniarze mieli przybyć także transportem kolejowym. Do dyspozycji WOS było łącznie 5 - 6 Fockerów FVII, które miały zostać wykorzystane do zrzutów grup dywersyjnych na tyłach wojsk niemieckich w Prusach Wschodnich. Spadochroniarze nie wzięli jednak udziału w walce zgodnie ze swym przeznaczeniem bo lotnisko i samoloty Focker FVII zostały zniszczone po nalotach bombowych. Dowódcą Baza Lotniczej Małaszewicze  we wrześniu 1939 roku był mjr. pil. Franciszek Ratajczak. W trakcie pierwszych nalotów bombowych na Bazę w Małaszewiczach stacjonowało tam: 31 samolotów PZL-37 „Łoś” z XX Dywizjonu Bombowego - 7 Eskadry Ćwiczebnej oraz Kierownictwa Zaopatrzenia Lotnictwa, które czekały na wyposażenie w przyrządy nawigacyjne, systemy łączności pokładowej, oraz uzbrojenie w karabiny maszynowe (8 „Łosi” doleciało jeszcze do Małaszewicz w pierwszych dniach  września), 5 samolotów LWS4„Żubr”, 5 samolotów Focker FVII , 30 innych samolotów oraz około 90 oficerów i ponad 600 szeregowych i podoficerów.

 W dniu 1.IX.1939  o godz. 5.40 lotnisko Małaszewicze i baza WOS zostają zbombardowane przez niemiecką Luftwaffe. Zostają przeprowadzone 4 ciężkie naloty. Ataku dokonały samoloty niemieckie DO-17 i He 111. Drugi i trzeci nalot następuje między godz. 6.00 a 6.20 rano. Zostają zniszczone 3 hangary, 6 „Łosi”,4 „Żubry” oraz 4 Fokerry. Straty w personelu wynosiły ok.40 zabitych i  rannych.  25 „Łosi”, które nie zostały zniszczone rozstawiono i zamaskowano na brzegach lotniska. Lżejsze samoloty i część personelu przesunięto na lotniska zapasowe do Koroszczyna i Zalesia poza bazę Małaszewicze. Po południu nastąpił czwarty ciężki nalot. Zostają uszkodzone 3 „Łosie,które pozostały w Małaszewiczach po ewakuacji. W dniu 2 września następuje ewakuacja 22 „Łosi” do Żabczyc koło Pińska  i Kuplina w rejonie Próżan. Następne dni września 1939 roku to dalsze naloty i bombardowanie Lotniska, hangarów i budynków koszar. Ciężkie bombardowania pociągają za sobą coraz to większe straty w uzbrojeniu i sprzęcie. Najcięższe i najbardziej niszczące bombardowanie Małaszewicze przeżyły rano 5.IX.1939 roku, kiedy samoloty  Luftwaffe zaatakowały nie tylko bazę lecz i wszystkie okoliczne wsie i lasy. Spowodowało to dużo ofiar wśród okolicznej ludności. Artyleria przeciwlotnicza bazy zestrzeliła w czasie nalotów jednego DO 17.Jeden członek załogi uratował się na spadochronie i dostał do niewoli, inni zginęli. W dniu 11.IX.1939 roku personel Bazy Małaszewicze otrzymała rozkaz ewakuacji na Horodenkę, gdzie dotarł w dniu 14 września a następnie przekroczył granicę polsko rumuńską. Po przejęciu lotniska przez Niemców i odbudowaniu w 1940 roku przez więźniów z istniejącego w czasie wojny na terenie Małaszewicz obozu pracy służyło ono jako  baza dla szybowców transportowych Messerschmitt Me-321 i samolotów transportowych Messerschmitt Me-323 Gigant, które latały z zaopatrzeniem na front wschodni.W czasie okupacji Małaszewicze stały się też ważnym ośrodkiem walki i ruchu oporu z okupantem. Działała tutaj tajna szkoła podchorążych i kurs podoficerów.W lipcu 1944 roku Niemcy wycofując się na zachód zniszczyli tą baza Luftwaffe. Baza i Lotnisko Małaszewicze  po zakończeniu II wojny światowej używana była jednak jeszcze przez lotnictwo Armii Czerwonej, a pod koniec lat czterdziestych została przejęta i wykorzystywana przez  lotnictwo polskie. W roku 1952 jednostki, które tam stacjonowały zostały przeniesione na lotnisko Okęcie, a baza  Małaszewicze została przejęta częściowo przez PKP jako zaplecze Suchego Portu Przeładunkowego PKP w Małaszewiczach. Obecnie na obszarze byłego Lotniska Małaszewicze znajduje się WOC, Terminale Przeładunkowe różnych firm oraz część infrastruktury PKP Cargo.

Oprac: Adam Rymaszewski

Absolutorium dla burmistrza Terespola - jednogłośnie

Na ostatniej czerwcowej sesji, 14 radnych miejskich jednogłośnie zaakceptowało wykonanie budżetu miasta i udzieliło absolutorium (wotum zaufania) burmistrzowi Jackowi Danielukowi za 2018 rok.

Przed uchwaleniem absolutorium  Miasto  uzyskało pozytywną opinię Regionalnej Izby Obrachunkowej w Lublinie oraz komisji rewizyjnej rady miasta. Swoje osiągnięcia podczas minionych kadencji przedstawił burmistrz Jacek Danieluk. Poniżej w największym skrócie wypowiedź burmistrza. - "Gmina Miasto Terespol, chcąc spełnić oczekiwania mieszkańców musi stawiać czoła trudnym wyzwaniom poprawy warunków życia. Pod tym hasłem kryje się wiele zagadnień związanych z zamieszkiwaniem, wypoczynkiem, rekreacją, infrastrukturą, dbaniem o środowisko naturalne, pielęgnowaniem tradycji i kultury, stymulowaniem rozwoju społecznego, podniesieniem atrakcyjności miasta jako miejsca ,gdzie można spędzać wolny czas, dbałość o inwestycje i infrastrukturę techniczną.

Rok 2018 okazał się bardzo korzystnym – nastąpiła wyraźna poprawa infrastruktury drogowej. Wyremontowano wiele dróg i ulic, m.in.: Kraszewskiego, Sienkiewicza, kard. Wyszyńskiego, Szkolną, Sportową, Przelotową, Błotków, Wschodnią, Różaną, chodniki m.in.: przy ul. Czerwonego Krzyża, ks. Popieuszki, Sienkiewicza, Ogrodowej, Akacjowej, Reymonta, Topolowej. Dokonano wymiany posadzki w sali gimnastycznej Szkoły Podstawowej nr 2 oraz wymiany słupków do piłki siatkowej i bramek do piłki ręcznej .Przy Zespole Szkół Publicznych Nr 1, przy ul. Sienkiewicza oddano do użytku Otwartą Strefę Aktywności z urządzeniami rekreacyjnymi, przy parku miejskim zainstalowano nowe urządzenia placu zabaw dla dzieci. W ramach programu ochrony środowiska zainstalowano odnawialne źródła energii odnawialnej w tym: 60 kotłów na pellet, 49 instalacji fotowoltaicznych, 11 pomp ciepła, 149 instalacji solarnych, nasadzono 31 drzew , na bieżąco jest wykonywana renowacja sieci kanalizacyjnych i płukanie sieci wodociągowych. Dokonano termomodernizacji budynku OSP w Terespolu przy ul. Reymonta 21 oraz zakupiono używany, ale sprawny wóz bojowy marki Man dla OSP Terespol. Został złożony wniosek na doposażenie jednostki OSP na zestaw ratowniczy PSP R1 ( defibrylator, deska ortopedyczna, szyny Kramera), oraz nożyce hydrauliczne, rozpierak, poduszki hydrauliczne. Jednostki podległe miastu zorganizowały wiele imprez w tym m.in.: Biblioteka Miejska lekcje biblioteczne, wystawy, spotkania autorskie i z książką. Z biblioteki skorzystało 905 czytelników. Miejski Ośrodek Kultury (MOK) Terespol zorganizował wiele imprez jak: Międzynarodowy Festiwal Kolęd Wschodniosłowiańskich, Powiatowy Turniej Tańca Towarzyskiego, Powiatowy Przegląd Poezji Śpiewanej, Koncert Noworoczny, Dzień Kobiet, Imprezy Patriotyczne z okazji rocznicy 3 Maja, wybuchu II  wojny światowej, 11 listopada, Niedzielę w Terespolu, Jarmarki Bożonarodzeniowy, Rękodzielniczy, Wielkanocny. Na terenie miasta aktywnie działają: klub podnoszenia ciężarów, kluby piłkarskie, biegacza i we współpracy z Brześciem (Białoruś) klub rugby oraz sekcja eistocka. Działalność prowadzą także stowarzyszenia i organizacje pozarządowe jak: Stowarzyszenie Rozwoju Miejskiej Gminy Terespol, Kolo Miłośników Fortyfikacj i Historii, Stowarzyszenie „ Bugowiaki”, Towarzystwo Pomocy św. Brata Alberta, związek działkowców, Bractwo Strzelców Kurkowych, Klub Patriotyczny, Klub Mam, Regiment Artylerii Książęcego Domu Radziwiłłów. Miasto udzieliło w 2018 roku pomocy społecznej ok. 200 rodzinom w tym wypłacono m.in.: zasiłki rodzinne, dodatki energetyczne, dodatki mieszkaniowe, świadczenia wychowawcze, stypendia szkolne, zasiłki celowe, alimentacyjne. W Rodzinnych Domach Dziecka i Placówkach Opiekuńczo - Wychowawczych przebywało 16 dzieci. Oprócz wsparcia finansowego Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przeprowadził 778 prac socjalnych".

Za udzielone absolutorium burmistrz podziękował wszystkim mieszkańcom miasta i radnym. W toku sesji powołano Komisję Skarg, Wniosków i Petycji w składzie: D. Szprychel – przewodnicząca, D. Herrlikiewicz – wiceprzewodniczący, członkowie U. Artecka, R. Wieczorek, P. Jurkowski. Uchwalono również wewnętrzne zmiany w budżecie miasta. Obrady sesji były transmitowane „na żywo „ przez internet.

Tekst i foto: Adam Jastrzębski . 

Radni Terespola uchwalili budżet miasta na 2019 rok

Na sesji w dniu 28 grudnia 2018 r 15 radnych (w 100% składzie) przyjęto nowy budżet miasta na 2019 rok. Budżet został przygotowany przez urząd miasta. Przed jego uchwaleniem został pozytywnie zaopiniowany przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Lublinie, oraz Komisję Finansów i Rozwoju Gospodarczego i Komisję Rewizyjną rady miasta.

Przed jego uchwaleniem w sprawie budżetu wypowiedział się burmistrz ,który podkreślił że budżet jest budżetem inwestycyjnym, pozytywnym dla rozwoju miasta i ujmuje realne potrzeby terespolskiej społeczności. W imieniu klubu radnych odmienne zdanie w pierwszej fazie dyskusji przedstawił radny Robert Wieczorek. Motywem jego wypowiedzi stał się temat utrzymania przez miasto budynku szkolnego przy ul. Wojska Polskiego 88. Obecnie w tym budynku mieści się szkoła podstawowa utrzymywana przez miasto i akademickie liceum ogólnokształcące Państwowej Szkoły Wyższej z Białej Podlaskiej. Argumentacje za utrzymaniem budynku przedstawili burmistrz, radni w tym radni Urszula Artecka i Krzysztof Wróbel.

Motywem ich wypowiedzi były fakty, iż z sondażu przeprowadzonego wśród społeczeństwa Terespola wynika,że mieszkańcy miasta nie wyobrażają sobie likwidację jedynej szkoły średniej w mieście.Bez względu na to czyją własność stanowi budynek , w tej szkole uczą się uczniowie z miasta i dlatego w budżecie miasta zostały ujęte koszty utrzymania budynku Podobnie w mieście część ulic: Wojska Polskiego, Kodeńska, 3 Maja są drogami wojewódzkimi, ale korzystają z nich przede wszystkim mieszkańcy miasta, stąd do utrzymania tych ulic przekazuje część środków również miasto. Po wypowiedziach radnych jak wyżej głos w imieniu klubu radnych zabrała radna Justyna Sowa, która potwierdziła, że klub zagłosuje za przyjęciem budżetu. Ostatecznie budżet został przyjęty jednogłośnie przez obecnych radnych.

W budżecie określono kwotę planowanych dochodów miasta w łącznej kwocie: 26.191.380, 00 zł.  (dwadzieścia sześć milionów sto dziewięćdziesiąt jeden tysięcy trzysta osiemdziesiąt złotych), kwotę łączną wydatków miasta: 27.031.180, 00 zł. (dwadzieścia siedem milionów trzydzieści jeden tysięcy sto osiemdziesiąt złotych ). Kwota planowanego deficytu wyniesie: 839.800,00 zł. (osiemset trzydzieści dziewięć tysięcy osiemset złotych). Źródłami pokrycia deficytu będą wolne środki wynikające z rozliczeń papierów wartościowych, kredytów i pożyczek z lat ubiegłych w kwocie 200.000,oozl( dwieście tysięcy złotych) oraz kredyty i pożyczki w kwocie 639.800,oo zł (sześćset trzydzieści dziewięć tysięcy osiemset złotych) .Zadania inwestycyjne  zaplanowano do wykonania za łączną kwotę: 8.447.301,63 zł (osiem milionów czterysta czterdzieści siedem tysięcy trzysta jeden złotych sześćdziesiąt trzy grosze) w tym środki własne: 2.428.301,63 zł, oraz środki z UE: 6.019.000 zł: Planowane  inwestycje to: przebudowa chodników na terenie miasta, przebudowa nawierzchni ulic Kraszewskiego i Słuszki, modernizacja dróg dojazdowych do gruntów rolnych ulicami Wierzbową i Gruntową, projekt bloku komunalnego przy ul. Pilsudskiego, rewitalizacja zdegradowanego obszaru Konowicy, wzrost efektywności i dostępności usług elektronicznych, wymiana oświetlenia w hali sportowej szkoły podstawowej nr 2, odnawialne źródła energii, termomodernizacja MOK, promocja nisko emisyjności, wzmocnienie potencjału Ochotniczej Straży Pożarnej ( OSP). Radni przyjęli również wieloletnią prognozę finansową na lata 2019-2032 oraz bieżące zmiany w budżecie miasta.

Nowe stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stawki wyniosą:

9, 80 zł od mieszkańca miesięcznie - jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny .Jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób nieselektywny -15 zł miesięcznie od jednego mieszkańca w budynkach wielolokalowych oraz 27 zł miesięcznie od jednego mieszkańca w zabudowie jednorodzinnej.

Program rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii. Uchwalony program uwzględnia pomoc psychospołeczną i prawną rodzinom w których występują problemy alkoholowe , narkomania i przemoc w rodzinie.

Podwyższenie kryterium dochodowego do korzystania z pomocy społecznej.

Podwyższono kryterium dochodowe dla osób objętych rządowym programem „ Posiłek w szkole i w domu „ na lata 2019- 2023, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego ustawy o pomocy społecznej.

Tekst i foto: Adam Jastrzębski.